Handel zywym towarem - "Sprzedana" Sophie Hayes

"Często czuję się tak, jakbym wspinała się po drabinie, na której szczycie znajdują się dobre rzeczy, a ja wierzę, że pewnego dnia je osiągnę- i chodzi tu między innymi o zyskanie poczucia własnej wartości, możliwość pogodzenia się z samą sobą i bezwarunkowego pokochania kogoś. W tej chwili pokonałam dopiero kilka szczebli i tego szczytu nawet nie widzę. Ale wiem, że jeżeli będę się dalej wspinać, dotrę tam, bez względu na to, ile czasu mi to zajmie."

Czy kiedyś, kiedykolwiek zastanawiałeś/łaś się nad tym jak daleko idąca może okazać się przemoc międzyludzka? Jakim uczuciem jest pogarda do samego siebie, przy jednoczesnej woli życia i walki? Życzę Ci abyś nigdy nie musiał/ała z autopsji poznawać odpowiedzi na postawione wyżej pytania.

Rozpoczynając temat handlu ludźmi należy przede wszystkim poprawnie zdefiniować znaczenie tego terminu. Handel ludźmi to nie tylko pozyskiwanie pieniędzy z transakcji w których obiektem sprzedaży jest człowiek, ale sięgając do ustawy z 20 maja 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks Karny, ustawy o Policji, ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks Karny oraz ustawy Kodeks postępowania karnego zdefiniujemy to zjawisko jako: werbowanie, transport, dostarczanie, przekazywanie, przechowywanie lub przyjmowanie osoby z zastosowaniem:

1. przemocy lub groźby bezprawne
2. uprowadzenia
3. podstępu
4. wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania
5. nadużycia stosunku zależności, wykorzystania krytycznego położenia lub stanu bezradności
6. udzielenia albo przyjęcia korzyści majątkowej albo jej obietnicy osobie sprawującej opiekę lub nadzór nad inna osobą

w celu jej wykorzystania, nawet za jej zgodą w szczególności w prostytucji, pornografii lub innych formach seksualnego wykorzystania, w pracy lub usługach o charakterze przymusowym, w żebractwie, w niewolnictwie lub innych formach wykorzystania poniżających godność człowieka albo w celu pozyskania komórek, tkanek lub narządów wbrew przepisom ustawy. Jeżeli zachowanie sprawcy dotyczy małoletniego, stanowi ono handel ludźmi, nawet gdy nie zostały użyte metody lub środki wymienione w punktach 1-6.

Handel ludźmi, którego pełną definicję już znamy jest zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata, a ponadto karane jest również czynienie przygotowań do popełnienia tego przestępstwa zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Przyczyny handlu ludźmi możemy podzielić na kilka kategorii i każdą z nich szczegółowo wspomóc konkretnymi przykładami. Pierwszą z kategorii przyczyn są przyczyny ekonomiczne, wśród których należy wymienić wysoki poziom bezrobocia i ubóstwa, oraz brak możliwości na zdobycie legalnej pracy poza granicami kraju. Kolejna kategoria to przyczyny socjalne, gdzie należy zwrócić uwagę na przemoc w rodzinie, alkoholizm i narkomanię, brak aprobaty rodziców w stronę dziecka oraz słabo rozwinięty system opieki społecznej. Warto nadmienić także o przyczynach polityczno-społecznych, takich jak zmiana systemu politycznego w danym kraju, przemiany polityczne w krajach sąsiadujących, czy wojna oraz konflikty zbrojne. Ostatnią kategorią są przyczyny prawe, do których możemy zaliczyć niespójny system prawny, brak respektu dla praw człowieka, oraz słabe funkcjonowanie mechanizmów broniących ofiar handlu ludźmi.

W związku z aktywizacją ruchów migracyjnych w Europie Środkowo-Wschodniej spowodowaną upadkiem komunizmu, a co za tym idzie uzyskaniem większej swobody przemieszczania się, doszło do nasilenia występowania zjawisk takich jak przestępczość zorganizowana, nielegalne emigracje czy handel ludźmi. Polska wygląda dość niekorzystnie jeżeli chodzi o postrzeganie naszego kraju w temacie handlu ludźmi, ponieważ uchodzimy za kraj ofiar handlu ludźmi, obszar tranzytowy (przewożenie ofiar z Europy Wschodniej do Europy Zachodniej przez terytorium Polski) oraz kraj docelowy (ofiary z Ukrainy, Bułgarii, Rumunii czy Białorusi).

Dlaczego zatem pomimo coraz większego nagłaśniania problemu związanego z handlem ludźmi zjawisko to wciąż występuje i do zrobienia na tym polu jest nadal bardzo wiele? Do najważniejszych przeszkód w walce z handlem ludźmi możemy zaliczyć:

• łamanie praw człowieka (brak swobodnego dostępu do wymiaru sprawiedliwości i informacji o prawach dla ofiar handlu ludźmi)
• marginalizację ofiar handlu ludźmi (bak zrozumienia ze strony społeczeństwa, stereotypowe podejście nie pozwala ofiarom na skuteczne działanie w swojej sprawie i zniechęca do ujawniania się)
• niedostateczny i nieskuteczny system identyfikacji ofiar (ofiary nie mają świadomości swojego położenia w związku z czym ciężko o ich identyfikację)
• działania prewencyjne nie docierają do nowych „grup ryzyka” (otwarcie rynku pracy dla imigrantów sprzyja nowym „grupom ryzyka”)

Zgodnie ze statystykami na temat handlu ludźmi udostępnionych przez wydział do walki z Handlem Ludźmi w Biurze Służby Kryminalnej przy Komendzie Głównej Policji w Warszawie w okresie od 2011 roku do 2014 roku stwierdzono 750 przypadków handlu ludźmi. Liczbę podejrzanych podano w 70 jednostkach, natomiast poszkodowanych 375 osób. Zdecydowanie przeważającą formą wykorzystywania była prostytucja, zaraz za nią praca przymusowa oraz pornografia, żebranie czy przeszczep narządów. W ostatnich latach zanotowano również przypadki nowej formy wykorzystywania jaką jest zmuszanie do wyłudzania świadczeń socjalnych i zaciągania kredytów. Ofiarami tychże przestępstw Polacy padali za granicą głównie w Wielkiej Brytanii i Niemczech.

Dokumentem regulującym w Unii Europejskiej program walki z handlem ludźmi jest Strategia Unii Europejskiej na rzecz Wyeliminowania Handlu Ludźmi na lata 2012-2016. Celem tej strategii jest zapewnienie spójnych ram dla istniejących i powstających strategii oraz zapewnienie przez państwa członkowskiej implementacji nowej dyrektywy 2011/36/UE przez określenie priorytetów i uzupełnianie luk. Strategia wyznacza 5 priorytetów, które są najistotniejsze dla Unii Europejskiej: identyfikacja ofiar handlu ludźmi, ochrona pokrzywdzonych i udzielanie im pomocy; lepsza prewencja w zakresie handlu ludźmi; intensywniejsze ściganie sprawców przestępstw handlu ludźmi; ściślejsza koordynacja i współpraca z najważniejszymi podmiotami oraz spójność strategii; większa wiedza o pojawiających się nowych problemach związanych ze wszystkimi formami handlu ludźmi oraz skuteczniejsza reakcja na te problemy.

Polecam lekturę tej niewielkiej gabarytowo, ale bardzo głębokiej przekazem książki. Wchodząc w świat brutalnego handlu ludźmi w celu czerpania korzyści ze zmuszania do nierządu, każdego powinna najść refleksja na temat swoich działań prewencyjnych dotyczących własnego zdrowia i życia. Szanujmy swoje bezpieczeństwo, szanujmy bezpieczeństwo swoich najbliższych. Nie zapominajmy, że to dzieję się tu i teraz, a myślenie że problem nas nie dotyczy usypia jedynie naszą czujność na potencjalne zagrożenia.